Makroskop. Jak patrzeć na technologie? to wizualny leksykon, który pomaga uporządkować wiedzę o cyfrowym świecie i rozmawiać o nim bez uproszczeń czy technicznego żargonu. Zamiast skupiać się na obsłudze urządzeń czy programów, książka pokazuje krajobraz technologii informacyjnych: rozmaite zależności, wzorce, korzyści, koszty czy idee wpływające na codzienne życie.
Osią Makroskopu są 42 pojęcia – od tych pozornie oczywistych, jak komputer – po mniej popularne, jak technofeudalizm. Wśród zagadnień pojawiają się np. analiza danych, ekonomia uwagi, sztuczna inteligencja, prywatność, algorytmy czy platforma. Teksty, ilustracje, infografiki oraz powiązania między hasłami pokazują, że technologie nie są neutralnymi narzędziami: powstają w określonych warunkach, wspierają konkretne modele biznesowe i w konkretny sposób oddziałują na ludzi, społeczeństwo czy środowisko naturalne.
fot. Grzegorz Kwiek
fot. Grzegorz Kwiek
fot. Grzegorz Kwiek
fot. Grzegorz Kwiek
fot. Grzegorz Kwiek
fot. Grzegorz Kwiek
fot. Grzegorz Kwiek
Makroskop pomaga budować język wspierający nazwanie i rozumienie zjawisk obecnych w cyfrowej codzienności. Dzięki temu młoda osoba może bardziej świadomie oceniać zjawiska technologiczne, zadawać trafniejsze pytania i dostrzegać własną sprawczość. Nauczyciel i edukator zyskują przystępny punkt wyjścia do rozmów o nowych technologiach, krytycznym myśleniu i odpowiedzialnym korzystaniu z cyfrowych usług – bez konieczności bycia ekspertami technicznymi.
Makroskop łączy wiedzę naukową z technopoetyckim spojrzeniem: wykorzystuje metafory i obrazy opracowane przez projektantkę i ilustratorkę Maję Starakiewicz , by przybliżać trudne zjawiska i poddawać krytyce utarte sposoby mówienia o technologii. Nie podaje jednak gotowej odpowiedzi – raczej pomaga stworzyć mapę, do której indywidualnie lub wspólnie można dopisywać własne doświadczenia, emocje i pytania.
To książka dla młodzieży, nauczycieli, rodziców i wszystkich osób, które chcą nie tylko korzystać z technologii, lecz także rozumieć, jak wpływa ona na świat – i jak my, jako ludzie możemy kształtować naszą relację z nią.
Technologie informacyjne są częścią codzienności uczniów, ale rozmowa o nich często ogranicza się do obsługi narzędzi, postowania na social mediach czy śledzenia kolejnych technologicznych nowinek. Leksykon proponuje poszerzenie perspektywy: pokazuje społeczne, ekonomiczne, kulturowe i środowiskowe uwarunkowania technologii.
Książka może być punktem wyjścia do rozmów o AI, prywatności, danych, ekonomii uwagi i odpowiedzialnym korzystaniu z usług cyfrowych. Pomaga młodym osobom nazywać konkretne zjawiska, oceniać wpływ technologii na codzienne życie czy dostrzegać własną sprawczość. Nauczycielom i edukatorom zapewnia przystępny materiał do dyskusji, który nie wymaga specjalistycznej wiedzy technicznej.
Informacje wydawnicze
Tytuł: Makroskop. Jak patrzeć na technologie?
Wydawca: Fundacja Grupa Robocza
Redaktorka prowadząca i ilustratorka: Maja Starakiewicz
Autorzy i autorki: Ania Cieplak, Piotr Dziadowicz, Katarzyna Janota, Michał Krzykawski, Kuba Kulesza, Magda Starakiewicz, Maja Starakiewicz, Cezary Stępkowski i Agnieszka Zgud
Skład: Weird Gentelmen (Łukasz Podolak), Dawid Prząda
Korekta: Aleksandra Kleczka
Objętość: 108 stron
Format: 170 × 220 mm
Oprawa: miękka ze skrzydełkami, szyta nićmi
Premiera: wrzesień 2026
Książkę można kupić na stronie: makroskop.robocza.org
Grupa Robocza rozwija cyfrowe narzędzie powiązane z książką: Makroskop Playground , które umożliwi tworzenie własnych wizualnych interpretacji pojęć technologicznych. Kolejne etapy prac obejmują testowanie prototypu, dopracowanie sposobu pracy z ilustracjami oraz przygotowanie materiałów, które będzie można wykorzystywać także w formie analogowej.
Narzędziu i książce będzie towarzyszył opracowywany przez nas program warsztatów dla różnych grup: młodzieży, nauczycieli i edukatorów, projektantów oraz zespołów instytucji kultury. Zajęcia będą łączyć krytyczną rozmowę o technologiach z projektowaniem metafor, map pojęć, ćwiczeń i prostych narzędzi edukacyjnych. Planowane pilotaże pozwolą sprawdzić, jak dostosować metody i materiały do potrzeb poszczególnych odbiorców.
—
pismo „Formy” jest dumnym patronem medialnym książki
