Artykuł stanowi analizę praktyki projektowej jako działania realizowanego w warunkach radykalnej złożoności systemów. Każdy wytworzony artefakt pozostaje elementem nieskończenie rozległych sieci powiązań, globalnych i transgatunkowych, na każdym etapie swojego istnienia.
Odwołując się do koncepcji wicked problems oraz mortonowskich hiperobiektów i faktoidów, proponuję ujęcie designu jako praktyki uwikłanej w procesy przekraczające percepcyjne i poznawcze możliwości jednostek ludzkich. W ramach przyjętej perspektywy wartościowanie etyczne czy myślenie sozologiczne napotyka na strukturalne bariery: rozproszenie odpowiedzialności w relacji projektujących z użytkującymi, nieprzejrzystość danych i wskaźników ekologicznych czy napięcie między projektowaniem zrównoważonym a logiką rynkowej innowacji w późnym kapitalizmie. W tych kontekstach studium przypadku globalnej sieci promocji, produkcji i dystrybucji smartfonów firmy Apple pozwala odczuć skalę wyzwania percepcyjnego i aksjologicznego, jakie stoi dzisiaj przed każdą jednostką funkcjonującą na rynkach konsumenckich.
Proponuję tłumaczenie wicked problems jako „problemów niewdzięcznych”. Wiążą się one z brakiem „wyników, korzyści proporcjonalnych do włożonego wysiłku”, jak i brakiem wdzięku oraz zniechęcającą do zajmowania się nimi nieestetycznością. Argumentuję, że odpowiedzialny design wymaga dzisiaj nie tylko optymalizacji materiałowej, ale też wysiłku i pokory wobec nieobliczalności skutków projektowania – oraz redefinicji odpowiedzialności w realiach hiperpowiązań.
